Yatak Yarası Nedir? Nasıl Oluşur?

yasli-bakimiYatak yarası (basınç ülseri, bası yarası, dekübit) yırtılma, sürtünme, uzun süre basınca maruz kalma veya diğer faktörlerin etkisiyle vücuttaki deri ve deri altındaki dokularda meydana bölgesel doku zedelenmeleri sonucu  deri ve kas üzerinde gelişen yaralanmalardır.

Genellikle uzun süreler hareketsiz  yatmak zorunda kalan ya da yatağa bağımlı yaşayan hastalarda ortaya çıkmaktadır. Vücudun aynı pozisyonda uzun süre kalması sonucu belli vücut noktalarında fazla basınç oluşmakta, bu basınç kan dolaşımını aksatmakta ve bu da doku ölümlerine ve bölgesel yaraların oluşmasına sebebiyet vermektedir.

Hasta ve yakınları için son derece zahmetli, yaşam kalitesini etkileyen ve  ve endişe Bedsores-6uyandıran bir süreçtir. Basınç ülserleri, hastaların fiziksel sağlıklarını etkilemekte, yaşamlarını tehdit etmekte ve hem kendilerinin hem de bakımlarından sorumlu aile fertlerinin bağımsızlıklarını kaybetmetmelerine de yol açarak sosyal izolasyon gibi psikolojik sorunların da ortay açıkmasına yol açmaktadır.

Yatak yaraları, tüm dünyada da sağlık kurumları  açısından önem taşıyan, hastaların ağrı çekmelerine, yara bakımı ve tedavisi için uzun süre hastanede yatmalarına yol açan, hem hasta, hem de hastane için yüksek maliyetler doğuran, hasta memnuniyetini düşürebilen oluşmasına yol açan, hastaneler açısında uzun süren tedavilerde, hasta memnuniyetini de düşürme potansiyeline sahip önemli bir sorundur. 

yatak-yaralari-evreleri

TÜRKİYE’de  basınç ülserlerinin durumuyla ilgili kesin rakamlar bulunmamakla  birlikte, ülkemizdeki trafik kazaları nedeniyle sakat kalan kişi sayısının çokluğu  dikkate alındığında, basınç ülserlerinin ülkemiz için çok önemli bir sorun boyutunda olduğunu söylemek mümkündür. 

Dekubit ülserlerinde (yatabedsore-initialk yaraları) önceleri sadece  hafif bir renk değişikliği ile kendini gösteren dolaşım bozukluğu ve doku ölümleri, baskının devam etmesi le daha da kötüleşmekte, önce cilt bütünlüğünde bozulmalar oluşmakta, deride soyulmalar başlamakta ve bunu takiben yaralar ortaya çıkmakta ve cilt rengi beyaza dönüşmektedir.


leg-bedsore

Yatak Yaralarının Oluşmasına Yol Açan Risk Faktörleri Nelerdir? 

1. Yatak yaralarının oluşmasında rol oynayan en önemli faktör basınçtırBasıncın yoğunluğu, süresi ve dokunun basınca dayanım özelliği yatak yaralarının gelişmesinde önem taşımaktadır. (TEMPUR Medika yataklar bu sebeple – benzersiz basınç azaltma özelliğine sahip oldukları için – yatak yaralarının önlenmesine ve yenilerinin oluşmasına engel olabilmektedir.)

Sağlıklı kişilerde yatak yaralarının oluşmamasının nedeni basıncın süresi ile ilişkilidir. Çünkü vücudunu hareket ettirme ve duyusal algılama sorunu olmayan sağlıklı kişiler basınç nedeniyle  dokuların yeterli oksijen almaması halinde rahatsızlık hisseder ve pozisyonlarını değiştirerek basıncı başka noktalara kaymasını sağlarlar. Trafik kazası, ağrı, sinir harabiyeti sebebiyle algılama gibi sorunu olan kişiler ise vücutlarının herhangi bir bölgesinde oluşan fazla basıncı algılayamayabilecek ve dolayısıyla yatış pozisyonlarını değiştirmek suretiyle basıncın azalmasını sağlayamayabileceklerdir. Bu ise yatak yaralarının oluşması ile sonuçlanabilecektir.  

2. Yatak yaralarının oluşmasında sürtünme ve yırtılmalar da önem taşımaktadır.

Dokunun yatak veya tekerlekli sandalye gibi bir yüzey üzerinde hareket etmesi esnasında  oluşacak sürtünme tek başına yatak yaralarının oluşmasına yol açmaz. Bu sadece epidermis ve dermisin üst tabakalarında zedelenmeye yol açar. Ancak sürtünme yerçekiminin etkisi ile birleştiğinde etkisi artar ve derin dokularda da yırtılmalara neden olur. Bunun sonucunda  dokuda kan dolaşımı bozulur ve doku hasarı gelişir.

Böyle bir durumda deri serbest olarak hareket edemediği için yırtılmanın asıl etkisi kemik çıkıntılarının üzerindeki derin dokularda görülür. 

3. Yatak yaralarının oluşmasındaki önemli bir diğer faktör yaştır.

Yaşın ilerleri olması deri yapısında,  cilt kanlanması ve direncinde, kolajen üretiminde, bağışıklık sistemde, yağ dokusunda azalmalara,  zayıflık ve elastikiyet kayıplarına yol açmakta ve yatak yaralarının oluşmasını hızlandıran özellik arzetmektedir. Yaşa bağlı hafıza sorunlarının gelişmesi de yatak yaralarının ortaya çıkmasını artıran bir unsurdur.

4. Yatak yaralarının oluşmasını hızlandıran bir diğer unsur da nemdir.

Nem deri üstü tabakalarının (epidermisin)  direncini etkilemektedir. Uzun süre neme maruz kalan cilt yüzeyi önce yumuşama başlamakta, sonrasında ise bunu doku bütünlüğünde bozulmalar takip etmektedir.  İdrar ve dışkısını tutamayanlar ve aşırı terleyenlerde yatak yaralarının görülme sıklığı daha yüksektir.

5. Beslenme yetersizliği de yatak yaralarının gelişmesinde ve iyileşme süresinin uzamasında önem taşıyan bir risk faktörüdür. Beslenme sorunları yaşayanlar ve özellikle protein ve  kalori alımı ile hazım sorunları olanlarda basınç ülserlerinin gelişme riski daha yüksektir. 

6. Dokulara kan ve oksijen taşınmasını etkileyen ve hareket kısıtlılığına yol açan hastalıklar da basınç ülserlerinde önem taşımaktadır.  Örneğin yatağa ya da tekerlekli sandalyeye bağımlı felçli hastalarda, kalça kırığına sahip hastalarda yatak yaraları daha fazla görülmektedir. 

7. Yatak yaralarının gelişmesinde psikolojik faktörler de çok önem taşımaktadır. Stres durumunda kortizon salınımı artmaktadır. Kortizon miktarındaki bu artış kollajen sentezini azaltmakta ve bu da basınç ülserlerinin  gelişimini hızlandıran bir etki yapmaktadır. 

8. Basınç ülserlerinde sigara içme, kandaki glikoz düzeyindeki yükselmeler, kuru cilt yapısı, vücut ısısındaki yükselmeler, hastalığın ciddiyet düzeyi, kan akışkanlığının azalması, kan basıncının düşük olması gibi unsurlar da etkilidir.  Bu risk unsurlarından da anlaşılacağı üzere, yatak yaraları sadece ileri yaştaki hastalarda karşılaşılabilen bir sorun değildir. Her yaşta görülebilen, hastalar, yakınları ve sağlık kurumları için  zorluklar ve yüksek maliyetler doğuran bir sorundur. Bu sorunun aşılmasında ulusal organizasyonlar kurulması, ülke çapında sağlıklı politikalar üretilmesine yardımcı olacak araştırmalar yapılması ve istatistiklerin tutulması ve doğru tedbir ve tedavilerle zorlukların aşılması yararlı olacaktır.

TEMPUR Medikal ürünleri de, teknolojik yapısı ve yüksek bütçeli, uzun süreli bilimsel araştırmalara dayanılarak geliştirilen ürünleri ile basınç ülserlerinin oluşmasında ve oluşmuş ülserlerin tedavisinde son derece anlamlı  gözle görülür derecede olumlu katkılarda bulunmaktadır.

Bu çerçevede, TEMPUR-Med ürünlerinin kullanımı yatak yaraları ile mücadelede önemli ölçüde olumlu katkıda bulunan ve tedavi süreci ve maliyetlerinde belirgin farklar yaratan bir yöntemdir. Bilimsel araştırmalarla da bu çok çeşitli vesilelerle teyid edilmiştir. Nitekim, ülkemizde de TEMPUR-Med ürünlerini kullanan doktor ve hastaneler bu hususu açıkça teyid etmektedirler. (Lütfen bakınız referans listemiz.)

Ayrıntılı bilgi ve sipariş için:
Tel: (216) 623 10 85